Steeds vaker blijkt dat nieuwe woningen niet zomaar kunnen worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Woningbouwprojecten lopen vertraging op en bestaande wijken krijgen te maken met beperkingen, simpelweg doordat de capaciteit van het lokale elektriciteitsnet niet meer toereikend is. Op 2 juni schreef NOS al over een ‘Stormloop op zwaardere stroomaansluiting in huis’: in de eerste vijf maanden van 2026 vroegen 27.500 huishoudens een zwaardere aansluiting aan (ruim 50% meer dan in 2025).
Netcongestie en -verzwaring
In buurten wordt elektriciteit verdeeld via trafohuisjes, die doorgaans 200 tot 500 woningen bedienen. Waar vroeger werd gerekend met een gemiddeld gelijktijdig gebruik van ongeveer 2,2 kW per woning, gaan netbeheerders er inmiddels van uit dat dit naar circa 5 kW per woning gaat. Die toename komt door de groei van elektrische toepassingen in huis zoals warmtepompen, laadpalen en elektrisch koken.
Omdat netbeheerders geen invloed hebben op wat er achter de voordeur gebeurt, kunnen zij dit enkel ondervangen door het verzwaren van het netwerk. Dat betekent zwaardere kabels, grotere trafohuisjes en aanpassingen aan verdeelstations. Dit vraagt om forse investeringen in tijd, geld en capaciteit, terwijl die capaciteit juist schaars is.
De situatie is vergelijkbaar met verkeerscongestie: waar files ontstaan, worden wegen verbreed. Maar die aanpak leidt vaak tot nieuwe drukte, omdat het onderliggende gedrag niet verandert. Ook hier ligt de focus op het vergroten van capaciteit, terwijl de vraag zelf niet anders wordt georganiseerd.
Andere manieren van omgaan met energie
De vraag is dan ook of het probleem uitsluitend opgelost kan worden door meer infrastructuur, of dat er andere manieren zijn om met energie om te gaan. Vanuit het Pioneering‑programma Integrale Wijkverduurzaming gingen we hierover in gesprek met Rudi Reinders van INTU, die inzet op slim monitoren en sturen op woningniveau.
Binnen deze aanpak wordt gebruikgemaakt van een compacte oplossing, de zogenoemde Wubbo Connect, dat energiegebruik in woningen monitort en automatisch kan bijsturen. Hierdoor kan de belasting op het elektriciteitsnet gelijkmatiger worden verdeeld, zonder dat bewoners daar actief iets voor hoeven te doen of er hinder van ondervinden in het gebruik.
Het uitgangspunt is daarmee fundamenteel anders dan bij traditionele netverzwaring: niet top‑down vanuit de infrastructuur, maar bottom‑up vanuit het gedrag en gebruik in woningen. Volgens INTU ligt daar potentieel om netcongestie te verminderen, zonder dat het hele netwerk zwaarder hoeft te worden.
Op woningniveau is deze manier van werken al getest. De volgende stap is om dit op wijkniveau in de praktijk te toetsen. Daarbij is de verwachting dat slechts een deel van de woningen in een wijk actief hoeft mee te sturen om effect te hebben. Het systeem kan verder versterkt worden door het gebruik van dynamische tarieven in combinatie met slimme laadpalen en warmtepompen.
Tegelijkertijd is het belangrijk om te benadrukken dat deze aanpak nog verder onderzocht en getest moet worden. Juist daarom is er behoefte aan praktijklocaties waar dit soort oplossingen op wijkniveau kan worden toegepast en geëvalueerd.
Integrale wijkverduurzaming
Binnen het programma Integrale Wijkverduurzaming werken we samen met gemeenten, woningcorporaties, energieleveranciers, bouwers, installatiepartijen en onderwijs-/onderzoeksorganisaties aan vraagstukken binnen de energietransitie. Het uitgangspunt is een wijkbrede en programmatische aanpak, waarbij bestaande woningen gezamenlijk en seriematig worden verduurzaamd.
Daarbij wordt niet alleen gekeken naar alternatieven voor aardgas, maar ook naar manieren om de energievraag te verminderen en piekbelasting te beperken. Deze aanpak wordt georganiseerd vanuit lokaal eigendom, met een belangrijke rol voor (energie)gemeenschappen.
Door deze integrale benadering werken we niet alleen aan het verlagen van CO₂‑uitstoot en het voorkomen van energiearmoede, maar nemen we ook andere opgaven mee, zoals natuurinclusief bouwen, circulariteit en klimaatadaptatie.
Aansluiten
Werk je zelf aan vraagstukken in de energietransitie en wil je hiermee aan de slag binnen een netwerk van partners? Binnen het programma Integrale Wijkverduurzaming werken we samen aan dit soort uitdagingen. Community manager Marten Valk vertelt je graag meer. Neem contact op via m.valk@pioneering.nl.
