Transities in de gebouwde omgeving versnellen door waarden te verbinden
De gebouwde omgeving staat centraal in meerdere grote maatschappelijke transities, waaronder de energietransitie, de circulaire economie en gezondheid. Deze transities zijn sterk met elkaar verweven, maar vertegenwoordigen ook uiteenlopende – en soms conflicterende – publieke, organisatorische en individuele waarden. In de praktijk leidt dit tot complexe afwegingen, lastige keuzes en vertraging in besluitvorming en uitvoering.
Het onderzoeks‑ en praktijkproject AMBITIONS vertrekt vanuit de overtuiging dat het expliciet maken en beter afstemmen van deze waarden kan bijdragen aan het versnellen en effectiever maken van transities in de gebouwde omgeving. Door waarden niet als belemmering te benaderen, maar als aangrijpingspunt voor samenwerking en ontwerp, ontstaat ruimte voor integrale oplossingen.
AMBITIONS is een landelijk onderzoeks‑ en praktijkproject dat wordt uitgevoerd door een breed consortium van kennisinstellingen en publieke en private partners. Het project wordt geleid door TU Delft (Design for Values Institute) samen met het Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling (Universiteit Utrecht), de Universiteit Twente en Avans Hogeschool. Het project wordt financierd vanuit de het kennis- en innovatieconvenant (KIC) van het NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) en heeft een looptijd van 5 jaar.
Pioneering is onderdeel van het consortium en verbindt de landelijke kennisontwikkeling met de regionale praktijk, met specifieke aandacht voor Oost‑Nederland.
Het doel van AMBITIONS is het versnellen van meerdere transities in de gebouwde omgeving door beter inzicht te krijgen in de rol van waarden bij besluitvorming, samenwerking en ontwerp.
Het project richt zich op:
- Het begrijpen van waardespanningen die transities kunnen vertragen;
- Het ontwikkelen van handelingsperspectief om publieke, organisatorische en individuele waarden beter op elkaar af te stemmen;
- Het ondersteunen van integrale keuzes waarin maatschappelijke doelen elkaar versterken in plaats van tegenwerken.
AMBITIONS combineert wetenschappelijk onderzoek met praktijkgericht leren en werkt op verschillende schaalniveaus: nationaal, regionaal en lokaal.
Het onderzoek richt zich op drie centrale waardespanningsvelden die van invloed zijn op het tempo en de effectiviteit van transities:
-
Tussen bestuursniveaus
Hoe verhouden nationale, regionale en lokale beleidsdoelen en bijbehorende waarden zich tot elkaar? -
Tussen publieke waarden
Wat gebeurt er wanneer waarden uit verschillende transities – zoals duurzaamheid, betaalbaarheid en gezondheid – met elkaar botsen? -
Tussen publieke, organisatorische en individuele waarden
Hoe kan worden omgegaan met spanningen tussen maatschappelijke waarden en de waarden van organisaties en professionals?
Door deze spanningen te analyseren en expliciet te maken, ontwikkelt het consortium kennis, strategieën en hulpmiddelen die bijdragen aan versnelling in de praktijk. Dit gebeurt in nauwe samenwerking tussen onderzoekers en praktijkpartners, onder andere via gezamenlijke analyses, ontwerpend onderzoek en lerende netwerken.
AMBITIONS levert zowel wetenschappelijke inzichten als praktische opbrengsten op. Beoogde resultaten zijn onder andere:
- Methoden en hulpmiddelen om waarden expliciet te maken en beter af te wegen in projecten en programma’s;
- Strategieën om sneller en effectiever tot gedragen oplossingen te komen;
- Beleidsadviezen voor verschillende bestuursniveaus;
- Een breed en actief netwerk van partijen die kennis en ervaringen uitwisselen.
De ontwikkelde kennis en instrumenten zijn niet alleen relevant voor de gebouwde omgeving, maar kunnen ook worden toegepast in andere transitiecontexten en domeinen.
Het AMBITIONS‑consortium bestaat uit een brede groep kennisinstellingen, overheden, ontwerpers, bedrijven en netwerkorganisaties. Deze samenwerking maakt het mogelijk om transities te onderzoeken en te ondersteunen op verschillende schaalniveaus.
Tot de partners behoren onder andere: YAGHMA, Building Changes, MakeDay, We‑Boost, Copper8, Talent voor Transitie, Kuijpers, De Bouwcampus, Cirkelstad, TKI Bouw en Techniek, Topsector Energie – System Integration, TKI Urban Energy, diverse ministeries, provincies en gemeenten, en netwerkorganisaties zoals Pioneering.
Pioneering draagt binnen AMBITIONS bij door partijen te verbinden, praktijkvragen in te brengen en ervoor te zorgen dat inzichten uit het project doorwerken in concrete samenwerkingen en projecten in de regio.
