De Nederlandse ontwerp-, bouw- en technieksector draagt de sleutel voor veel van onze maatschappelijke uitdagingen. Denk aan het bijbouwen van 900.000 woningen voor 2030 of het CO2-neutraal maken van alle gebouwen en wegen voor 2050. De sectoren timmeren al goed aan de weg, maar gaan helaas nog niet snel genoeg om de klimaatdoelstellingen binnen de tijd te halen. Gelukkig zijn er manieren om te versnellen. In het programma Toekomstbestendige Leefomgeving willen we met schaalbare innovaties een zodanige impuls geven aan de sector, dat de nodige versnelling, opschaling en productiviteitsverhoging plaatsvindt. Dit doen we door het ontwikkelen en implementeren van zowel sociale als technologische innovaties.
Verkennen van productiviteitskansen in een arbeidsintensieve sector
De bouwsector staat voor een grote uitdaging. De vraag naar woningen en renovaties blijft groeien, terwijl het aantal beschikbare vakmensen afneemt en de arbeidsproductiviteit op de bouwplaats achterblijft ten opzichte van andere sectoren. Deze combinatie zet de uitvoeringscapaciteit onder druk en maakt duidelijk dat de sector niet kan blijven werken volgens bestaande werkwijzen. Daarom is het noodzakelijk om te verkennen hoe werk op de bouwplaats anders kan worden georganiseerd en uitgevoerd. Digitalisering wordt daarbij steeds vaker gezien als een noodzakelijke stap om schaarse capaciteit beter te benutten en werk slimmer, veiliger en efficiënter te organiseren.
Digitalisering in de bouw heeft vooral zijn weg gevonden in ontwerp en voorbereiding, maar in de uitvoering, zeker bij renovatie en onderhoud, is mechanisering nog beperkt. Internationaal zien we dat verschillende type robots zich snel ontwikkelen en al worden getest in sectoren als logistiek, industrie en zorg. Robots die kunnen tillen, lopen, meten en samenwerken met mensen. Dat roept een logische vraag op: welke rol kunnen humanoïde robots spelen op de bouwplaats van de toekomst? En belangrijker nog: hoe kunnen ze bijdragen aan het verhogen van de arbeidsproductiviteit én het verbeteren van het werk?
Vanuit landelijke samenwerking in het Nationaal Groeifonds bundelen vier regionale innovatiehubs, SPARK (Zuid), Bouwlab (West), BuildinG (Noord) en Pioneering (Oost), hun krachten om deze vraag gezamenlijk te verkennen.
Het doel van dit project is om de toepassingsmogelijkheden van humanoïde robots in de bouwsector concreet en inzichtelijk te maken, met speciale aandacht voor hun potentieel om de arbeidsproductiviteit op de bouwplaats te verhogen.
We onderzoeken niet alleen wat technisch mogelijk is, maar vooral wat praktisch, veilig en maatschappelijk haalbaar is. Daarbij kijken we naar taken die nu zwaar, repetitief of risicovol zijn, en naar de randvoorwaarden voor succesvolle inzet, zoals sociale acceptatie, samenwerking tussen mens en robot en integratie in bestaande werkprocessen.
Van verkennen naar doen
Dit project is bewust opgezet volgens het principe: leren door te doen.
- We brengen beschikbare en in ontwikkeling zijnde humanoïde robots in kaart, inclusief internationale voorbeelden en bestaande use-cases in de bouw en aanverwante sectoren.
- Samen met bouwbedrijven, experts en kennispartners halen we behoeften, kansen, zorgen en randvoorwaarden op voor inzet op de bouwplaats.
- Op basis van de interviews selecteren we 2 à 3 kansrijke use-cases die we daadwerkelijk uitvoeren met eigen, gehuurde of gesponsorde robots. Op de bouwplaats, in de echte praktijk.
- De inzichten worden vastgelegd in een handzaam en toegankelijk rapport.
SPARK is leadpartner en verantwoordelijk voor de coördinatie en aansturing van dit deelproject.
Het project levert concrete en toepasbare inzichten op voor de sector:
- Een overzicht van beschikbare humanoïde robots en hun toepassingsmogelijkheden in de bouw
- Inzicht in bestaande (inter)nationale use-cases
- Duidelijke handvatten voor sociale acceptatie en veilige samenwerking tussen mens en robot
- Een scherp beeld van behoeften, kansen en obstakels vanuit de praktijk
- 2 à 3 uitgevoerde praktijkverkenningen, inclusief evaluatie
- Een eindrapportage die richting geeft aan vervolgstappen en opschaling
Met dit project zetten we samen een eerste, concrete stap richting een toekomstbestendige, productieve en mensgerichte bouwplaats.
