Serious game: Oostwaarts!
Voor de minor Ruimtemakers van Pioneering is in 2025 een praktijkopdracht uitgevoerd rondom de gamificatie van het vraagstuk ‘De Grote Trek Oostwaarts’. De centrale vraag luidde: wat gebeurt er als er een grootschalige trek van mensen van West- naar Oost-Nederland op gang komt, en wat is de impact daarvan op de ruimtelijke ontwikkeling van Oost-Nederland?
Op basis van dit vraagstuk is een serious game ontwikkeld die dit scenario simuleert. In het spel vormen vier deelnemers samen een expertteam, met rollen zoals stedenbouwkundige, planoloog, projectontwikkelaar en nutsbeheerder. Over een periode van tien jaar – verdeeld in tien speelrondes – krijgen zij volledige zeggenschap over de inrichting van Twente. Hun opdracht is helder maar complex: realiseer de ambities van de Rijksbouwmeester, terwijl woningbouw, leefkwaliteit, ecologische waarden en infrastructuur met elkaar in balans blijven.
Tijdens het spel worden spelers geconfronteerd met herkenbare dilemma’s en frustraties uit de praktijk. Beleidswijzigingen, beperkte middelen, tegengestelde belangen en onverwachte gebeurtenissen maken duidelijk hoe complex ruimtelijke ontwikkeling werkelijk is. Precies die complexiteit vormt de kern van het leerdoel.
Doorontwikkeling van het prototype
Het eerste prototype van De Grote Trek Oostwaarts is in 2025 ontwikkeld binnen de minor Ruimtemakers door studenten van de deeltijdopleiding Civiele Techniek aan Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Het spel is uitgebreid getest binnen de minor en werd zeer positief ontvangen. De testfases leverden waardevolle inzichten op en bevestigden dat het spel potentie heeft als leer- en dialooginstrument.
Dit prototype vormt de basis voor een volgende ontwikkelfase, die Pioneering wil laten uitvoeren door studenten van Hogeschool Saxion.
In de volgende fase wordt het spel doorontwikkeld van prototype naar volwaardig product. Het doel is om spelers te laten ervaren hoe urgent en complex het vraagstuk Oostwaarts is, en om het gesprek op gang te brengen tussen professionals en studenten over kansen, spanningen en weerstanden in hun eigen praktijk.
Het spel moet bijdragen aan inzicht, verbinding en gezamenlijke actie rondom ruimtelijke uitbreidingsscenario’s in Oost-Nederland. Daarbij wordt ingezet op gebruik binnen onderwijsprogramma’s en bijeenkomsten van Pioneering.
De doorontwikkeling richt zich op vier hoofdonderdelen: een sterker narratief dat spelers meeneemt in de wereld van ruimtelijke ontwikkeling, verdere verfijning van rollen en kaarten op basis van praktijkonderzoek, verbetering van de spelmechanieken door iteratief testen, en een kwalitatieve vertaalslag van het spelmateriaal naar productniveau.
Het eindresultaat is een compleet bordspel met handleiding, kaarten en speelstukken dat direct inzetbaar is in de praktijk. Daarnaast wordt een rapport opgeleverd waarin het onderzoek, de aanpak en de gemaakte ontwerpkeuzes worden toegelicht.
Oostwaarts is een samenwerking tussen Hogeschool Saxion, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en Hogeschool Windesheim, die samen met Stichting Pioneering werken aan een mindsettransitie. Het doel is om studenten en werkende professionals via Design Thinking en Systems Thinking nieuwe handelingsperspectieven te bieden. Vaardigheden die essentieel zijn om tot gedragen en uitvoerbare oplossingen te komen voor complexe transitieopgaven.
