Op 24 maart bezochten professionals uit de bouw, overheid en ontwerpwereld De Tuinen van Zandweerd in Deventer. Deze excursie, onderdeel van het programma Natuur voor Elkaar en georganiseerd door Het Oversticht en Stichting Pioneering, stond volledig in het teken van natuurinclusief bouwen in de praktijk. Geen theorie of sheets: de groep stond letterlijk met beide benen in de wijk en zag hoe natuur het vertrekpunt kan zijn voor gebiedsontwikkeling.
Puntensysteem Natuurinclusief bouwen
Voordat de wijk werd verkend, lieten Rinze Kroeskop en Nico de Boer, respectievelijk ecoloog en beleidsadviseur bij Provincie Overijssel, en Roel Bosch, adviseur ruimtelijke kwaliteit bij het Oversticht, ons aan de hand van veel beeldmateriaal zien hoe groot de samenhang is tussen biodiversiteit, klimaat, natuurinclusief en toekomstgericht bouwen, op verschillende niveaus.
In de Tuinen van Zandweerd, een wijk met grotendeels particuliere woningen, kregen bewoners veel vrijheid in de manier waarop zij natuurinclusieve maatregelen toepasten. Hiervoor introduceerde de gemeente Deventer het puntensysteem Natuurinclusief Bouwen, waarin elke woning minimaal vijftien punten moest behalen. Ingrijpender maatregelen leverden meer punten op, zoals geïntegreerde vleermuiskasten of een waterdak. Het systeem is onderdeel van de ruimtelijke plannen van de gemeente Deventer.
Lees meer over het puntensysteem Natuurinclusief Bouwen.
Natuurinclusieve maatregelen
Rinze vertelde over de verschillende manieren waarop natuurinclusiviteit in de wijk is vergroot, zoals rommelhoekjes in tuinen, groene daken en gevelbetimmering die tegelijkertijd dienstdoet als vleermuiskast. Hij legde uit hoe deze ingrepen samen zorgen voor meer biodiversiteit en een klimaatbestendige wijk. De Tuinen van Zandweerd is hierdoor beter voorbereid op hitte, piekbuien en droogte, onder meer doordat groene daken verkoeling bieden en water kunnen bufferen.
Themakaarten Toekomstbestendig Bouwen als hulpmiddel
Nico de Boer presenteerde vervolgens de themakaarten van het Actieprogramma Toekomstbestendig Bouwen, een praktisch hulpmiddel voor gemeenten en corporaties om toekomstbestendige keuzes te maken. De kaarten zijn ontwikkeld naar aanleiding van de woondeals in Twente en West‑Overijssel en helpen bij het concreet maken van thema’s als circulariteit, energie, collectiviteit, natuurinclusiviteit, klimaatadaptatie en waterbewust bouwen. Ze sluiten aan bij de bouwopgave in Overijssel en bieden een handvat om de lange termijn integraal mee te nemen in nieuwe ontwikkelingen.
Bekijk de themakaarten Toekomstbestendig Bouwen
Het combineren van opgaven voor gezonde steden
Roel Bosch liet zien hoe verschillende opgaven elkaar kunnen versterken wanneer ze gezamenlijk worden benaderd. Hij maakte duidelijk hoe vergroening niet alleen waardevol is voor biodiversiteit, maar ook bijdraagt aan wateropvang, verkoeling en gezondheid. Daarbij wees hij op de steeds vaker gebruikte 3‑30‑300‑regel: bewoners moeten vanuit huis minimaal drie bomen kunnen zien, wonen in een buurt met dertig procent boomkroonbedekking en binnen driehonderd meter toegang hebben tot een groene buitenruimte. Deze vuistregel helpt bij het vormgeven van gezonde, toekomstbestendige wijken.
Aanvullende programma’s en ondersteuningsmogelijkheden
Natuur voor Elkaar, een provinciaal programma dat inzet op vergroening van buurten, scholen, zorglocaties en bedrijventerreinen, geeft inzicht in regelingen die beschikbaar zijn voor organisaties die met natuurinclusief bouwen aan de slag willen.
Binnen de subsidieregeling Creatie en Innovatie is onder categorie C een subsidie beschikbaar voor gemeenten, bv’s, coöperaties (en andere privaatrechtelijke of publiekrechtelijke rechtspersonen).
Deze kan voor meerdere vergroeningsdoelen worden ingezet, maar is onder andere bedoeld om de opstartkosten van natuurinclusief bouwen te helpen dragen. Hiermee kan ondersteuning worden ingekocht, bijvoorbeeld om de methodiek van Recepten voor Randen of Recepten voor Kernen toe te passen. Dit vraagt extra capaciteit en expertise aan de voorkant van het proces, wat met deze subsidie kan worden opgevangen.
Voor meer informatie mail natuurvoorelkaar@overijssel.nl of Jenine de Vries via jde.d.vries@overijssel.nl.
