De bouwopgave is groot, de bodem droog en de prijzen blijven stijgen. Toch kwamen op 30 oktober agrariërs, bouwers, ontwikkelaars en kennispartners samen in Enschede om tijdens het Innovatiediner van Pioneering te verkennen hoe we onze grondstoffenstromen slimmer, lokaler en duurzamer kunnen organiseren. Van hergebruikte materialen tot gewassen uit de regio: de tafelgasten dachten na over een regionale grondstoffenstrategie die werkt voor álle partijen. 

De timing kon nauwelijks beter. De dag na de landelijke verkiezingen, waarin wonen één van de belangrijkste thema’s was, ging het gesprek niet over of er gebouwd moet worden – maar hoe. Want als de enorme bouwopgave hand in hand moet gaan met verduurzaming, dan vraagt dat om andere grondstoffen, nieuwe ketens en vooral: andere samenwerkingen. 

Van intentie naar implementatie 

Tijdens het diner stond één vraag centraal: wat is er nodig om van intentie naar implementatie te komen? De deelnemers verkenden de stand van zaken op drie fronten: houtconceptbouw, biobased vezels en hergebruikte materialen. Aan tafel werden praktijkvoorbeelden gedeeld, van prefab houtbouwprojecten tot nieuwe businesscases voor circulaire grondstoffen. 

Zo bleek dat er al veel meer mogelijk is met houtconceptbouw dan vaak wordt gedacht. Projecten als de Pionierstraat in Wageningen laten zien dat een woonblok in één week tijd gerealiseerd kan worden. Tegelijkertijd vraagt opschaling om meer lef van opdrachtgevers. “Als opdrachtgevers hierop gaan sturen, kunnen we daar als markt meer op gaan inzetten,” klonk het. Ook in renovatie biedt houtbouw kansen, bijvoorbeeld voor prefab gevels of circulaire dakoplossingen. 

Bij biobased vezels kwamen de landbouw en bouw letterlijk samen. Er wordt op verschillende vlakken gewerkt aan het in kaart brengen van businesscases voor vezelgewassen uit Nederland. Zo vindt er onderzoek plaats bij WUR, de Vezelvallei en in Twente via het Regiodealproject Circulaire Waardeketens. De agrarische sector wil bijdragen, maar stuit nog op vergunningstrajecten en onduidelijkheid rond emissies. Het gesprek liet zien dat juist daar meer samenwerking nodig is tussen boeren en beleidsmakers. 

De menselijke factor 

Naast techniek en beleid was er ook aandacht voor de menselijke kant van innovatie. Persoonlijk leiderschap is een belangrijk thema binnen transities. Deelnemers deelden hun eigen ervaringen (successen én valkuilen) met samenwerking en onderzochten hoe oordelen, cynisme en angst vernieuwing soms in de weg staan. Door empathisch te luisteren en verbinding te zoeken, ontstaat ruimte voor creativiteit en vertrouwen. 

Een nieuwe Twentse beweging 

De gesprekken leverden concrete ideeën op: van het Twentse Dak (het meest duurzame dak van Nederland) tot samenwerkingen tussen Twentse woningcorporaties en bouwers voor circulaire (ver)bouwstromen. Ook werd gekeken naar succesvolle voorbeelden, zoals het Amsterdamse Innovatiepartnerschap voor flexibele scholenbouw, waar het Twentse bedrijf Hegeman Bouw & Infra de aannemersrol vervult. 

De conclusie van de avond: de toekomst van bouwen ligt in ondernemerschap, samenwerking en vakmanschap. Niet wachten op beleid, maar als regio het voortouw nemen. Zoals één van de deelnemers zei: 

“Circulariteit klinkt abstract, maar uiteindelijk gaat het gewoon om goed omgaan met je grondstoffen en met elkaar. Dáár moeten we beter in worden.”

Over Circulaire Waardeketens 

Dit innovatiediner werd georganiseerd vanuit het project Circulaire Waardeketens, mogelijk gemaakt door de Regiodeal van TwenteBoard. Het consortium bestaat uit De Land Bouwers, Waterschap Vechtstromen, Rabobank, TAUW Foundation, Building Balance, Twentse Bouwboeren en Pioneering. 

Wil je meedenken of aanhaken bij dit initiatief? Neem contact op met Janine Swaak via j.swaak@pioneering.nl.